Fęrsluflokkur: Kjaramįl

Vinnuvernd rķkisstarfsmanna

Žessi breyting į starfskjörum rķkisstarfsmanna sem bošuš er ķ umręddu frumvarpi varšar hreinlega kröfu um sömu mannréttindi fyrir allt launafólk. Breytingin er žvķ naušsynleg.

Ķ greinargeršinni meš frumvarpinu segir m.a.:
"Rökin fyrir hinni sérstöku vernd ķ starfi sem rķkisstarfsmenn njóta hafa einkum veriš žau aš naušsynlegt sé aš rķkisstarfsmenn geti sinnt starfsskyldum sķnum įn žess aš žurfa aš óttast žaš aš valdhafar į
hverjum tķma beiti hann žrżstingi sem kunni aš leiša til žess aš starfsmašur telji sig óöruggan ķ starfi eša komist aš rangri nišurstöšu ķ mįlum til aš žóknast valdhöfum hverju sinni."

Žessi rök geta įtt viš um allt launafólk alls stašar ķ atvinnulķfinu, ekki einvöršungu rķkisstarfsmenn. Til dęmis varšandi eineltismįl stjórnenda ķ fyrirtękjum eša öšrum opinberum stofnunum gagnvart einhverjum starfsmanni eša hugsanlegar breytingar į višhorfum yfirmanns žar gagnvart tilteknum starfsmanni eša starfsmönnum viš mannabreytingar ķ stjórnunarstöšum.
Hvers vegna ętti aš vernda rķkisstarfsmenn og störf žeirra sérstaklega fremur en almenna starfsmenn hjį einkafyrirtękjum og sveitarfélögum? Er žaš ekki klįrlega brot į almennri jafnręšisreglu gagnvart žegnunum žar sem sömu lög skulu yfir alla ganga meš sama hętti?

Burt meš žessi sérréttindi rķkisstarfsmanna og önnur slķk sem kosta og kostaš hafa rķkiš og žar meš skattgreišendur stórfé!


mbl.is Aušveldar uppsagnir hjį rķkinu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Menntunarstefna og atvinnulķf

Mikiš ósamręmi er milli menntunarstefnu og/eša įherslna ķ annars vegar framboši į menntunarleišum og tilsvarandi eftirspurn og hins vegar žróun į atvinnumöguleikum eftir starfstegundum.
Aragrśa af fólki er hleypt inn į alls konar nįmsbrautir į hįskólastigi žar sem ašeins brot af fjölda śtskrifašra nemenda mun fį störf viš hęfi, ž.e. žeirra sem ekki munu detta śt śr nįmi sökum vangetu, įhugaleysis eša annars; Meš tilheyrandi sóun kostnašar bęši ķ skólakerfinu sökum brottfalls nemenda og hjį viškomandi einstaklingum eftir nįmskostnaš sem nżtist sķšan ekki til viškomandi starfa.

Yfirvöld menntamįla hafa stašiš sig illa ķ žvķ aš kortleggja vęnta žörf atvinnulķfsins, m.a. meš hlišsjón af stefnu hins opinbera ķ atvinnuuppbyggingu, fyrir hinar żmsu tegundir starfa og ašlaga framboš į menntun, nįmstegundir og fjölda einstaklinga, meš hlišsjón af žvķ.
Hér er žörf į raunsęrri og hagkvęmri menntunarstefnu žar sem einstaklingar eru leiddir eins og mögulegt er eftir hęfni žeirra og įhuga inn į rétta braut ķ nįms- og starfsvali eins snemma ķ skólakerfinu og unnt er.

Til hvers er veriš aš mennta ótölulegan fjölda einstaklinga į einhverju sviši žar sem vitaš er aš ašeins brot af žeim fęr störf į žvķ sviši aš nįmi loknu? Vęri žeim fjįrmunum ekki betur variš ķ t.d. uppbyggingu heilbrigšiskerfisins meš samkeppnishęfum launum fyrir heilbrigšisstarfsfólk, hvert į sķnu sviši?


mbl.is Hįskólamenntun lķkist stśdentsprófi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Gamli vķtahringurinn

Įttu launžegasamtökin sem bśin eru aš semja um miklar hękkanir alls ekki von į aš svona myndi gerast hjį vinnuaflsfrekum fyrirtękjum sem ekki hafa borš fyrir bįru? Aš hękkušum launakostnaši yrši velt śt ķ veršlagiš?

Skjólstęšingar hinna hörkusnjöllu verkalżšsleištoga hjį hinum kręfu heildarsamtökum mega svo bśa sig undir hękkun verštryggšra lįna sinna og afborgana af žeim ķ kjölfariš. Žakki žeim sem žakka ber.

Žau launžegasamtök sem eiga eftir aš semja geta svo bętt um betur og rekiš smišshöggiš į veršhękkanabylgjuna sem vęnta mį ef įfram veršur haldiš į braut óraunhęfra samninga sem mörg fyrirtęki standa ekki undir aš óbreyttu.

Óraunhęfar hękkanir hjį rķkisstarfsmönnum munu svo vissulega skila sér ķ einhverri lękkun rįšstöfunartekjum žeirra meš hękkun skatta ķ kjölfariš. Slęm hlišarverkun žess er aš žęr skattahękkanir munu  bitna į öllum launžegum og bótažegum landsins. Einnig atvinnulausu fólk sem žó bķšur ķ bišröšum eftir aš taka aš sér viškomandi störf, jafnvel fyrir nśgildandi laun. (Žetta į aš vķsu ekki viš um starfsfólk ķ heilbrigšisstéttum žar sem skortur er eša getur oršiš į starfsfólki sökum samkeppni viš śtlönd).

Žaš mętti halda aš forystufólk heildarsamtaka launžega žekki ekki til fortķšarinnar ķ žessum efnum, eša skilji ekki hvaš žar er um aš ręša eša kęri sig kollótt um afdrifarķkar afleišingar svona vinnubragša.

Hvaš hefši ef til vill getaš komiš ķ veg fyrir žennan gamalkunna vķtahring, vķxlhękkanir launa og veršlags?

Vinnustašasamningar žar sem samiš er į hverjum vinnustaš eftir efnum og ašstęšum viškomandi fyrirtękis.

Einnig er mikiš eftirlit meš veršlagi naušsynlegt įsamt tilsvarandi vel auglżstum upplżsingum um žau fyrirtęki sem hękka verš ķ kjölfar kjarasamninga; Til aš skapa žarft ašhald.


mbl.is Hękkanir velta śt ķ braušiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Óheildstęš hagstjórn?

Ķ žeim tilgangi aš sporna viš ženslu ķ hagkerfinu vęri nęr aš beita fjįrmįlastjórn rķkisins ķ gegnum skatta- og bótakerfiš og śtgjaldastefnu ķ staš vaxtahękkana, ef raunverulegur tilgangur vaxtahękkana er aš verjast vęntri ženslu ķ hagkerfinu eša tilraun til aš koma ķ veg fyrir of mikla ženslu.
Ef eitthvaš żtir undir veršbólguvęntingar og veršbólgu žį eru žaš stżrivaxtahękkanir Sešlabankans, en meš žeim segist hann aftur į móti leitast viš aš slį į veršbólgu!

Meš slagkröftugum tękjum fjįrmįlastjórnar rķkisins er hęgt aš minnka umsvifin ķ hagkerfinu meš žvķ aš auka tekjur rķkisins og/eša draga śr śtgjöldum žess, sem kęmi rķkissjóši beint til góša og žar meš öllum almenningi óbeint til góša til örlķtiš lengri tķma litiš žar sem rķkiš gęti variš auknum fjįrmunum sem žaš hefši žį yfir aš rįša t.d. til lękkunar į skuldum rķkisins.
Vaxtahękkanir koma hins vegar fyrst og fremst bankakerfinu og fjįrmagnseigendum beint til góša jafnframt žvķ aš draga śr rįšstöfunartekjum einstaklinga/heimila, sérstaklega skuldsettra einstaklinga, og auka kostnaš skuldsettra fyrirtękja og dregur žar meš śr hvata til atvinnusköpunar og eykur hęttu į atvinnumissi einhverra.

Į sama degi og Sešlabankinn tilkynnir umtalsverša vaxtahękkun meš žeim rökum aš hśn sé ętluš sem mótašgerš viš vęnta ženslu ķ hagkerfinu birtist frétt af fjįrmįlarįšherra, formanni Sjįlfstęšisflokksins, žar sem hann višrar hugmyndir sķnar um skattalękkanir!
Meš žessu móti vęru stefnur Sešlabankans og fjįrmįlarįšherra gagnverkandi. Segja mętti, meš einföldušum hętti, aš sį kokteill feli ķ raun ķ sér tilfęrslur į fé frį rķkinu og einstaklingum og fyrirtękjum, gegnum einkageirann, til bankakerfisins og fjįrmagnseigenda.
Žetta er žverstęšukennt og leišir til spurninga um hvort slķk vķxlverkun sé skynsöm og réttlįt hagstjórn į heildina litiš fyrir žegna žessa lands.


mbl.is Hękka stżrivexti bankans
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Enn frekari rök fyrir vinnustašasamningum

Ķ mešfylgjandi frétt koma fram aušvituš rök hjį talsmanni launžega sem beinlķnis undirstrika rökin fyrir žvķ aš geršir séu vinnustašasamningar žar sem hvert fyrirtęki semur viš sķna starfsmenn į sķnum forsendum og viškomandi starfsmanna; ķ staš žesss aš lįta mišstżrš heildarsamtök rįša įframhaldandi verkfallsašgeršum sem į grunni óskynsamlegra himinhįrra launahękkanakrafna munu mjög lķklega ef aš žeim veršur gengiš leiša til öfgakenndra vķxlhękkana launa og veršlags öllum til skaša nema lįnveitendum verštryggšra lįna.


mbl.is Hręšsluįróšur og hótanir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Vinnustašasamninga ķ staš hryšjuverkandi verkfalla

Óvišunandi įstand hefur skapast vegna stéttaverkfalla ķ tengslum viš veruleikafirrta mišstżrša kröfugerš heildarsamtaka launžega. Er žaš eins og viš var aš bśast. Afleišingar verkfalla eru hlišstęšar afleišingum hryšjuverka žar sem žrišji ašili er fórnarlamb deilna.
Hér liggja hrįefni og afuršir innlendra framleišslufyrirtękja undir skemmdum og sölusamningar til śtlanda eru ķ hęttu. Innan heilbrigšiskerfisins er velferš og jafnvel lķf fólks ķ hęttu.

Vinnustašasamningar kęmu ķ veg fyrir svona vitfirringu. Žį gętu atvinnurekendur samiš viš starfsfólk sitt eftir efnum og įstęšum į hverjum staš og meš hlišsjón af framboši og eftirspurn į öllum framleišslužįttum, bęši į hrįefni, afuršum og starfsfólki.

Žetta į einnig viš um opinbera starfsmenn.

Laun opinberra starfsmanna ęttu aš taka miš af launum og kjörum ķ einkageiranum, lķkt og fyrirkomulag kjarasamninga er ķ Noregi og Danmörku, en ekki fara eftir möguleikum opinberra starfsmanna til gķslatöku. 

Einkageirinn og almenningur borgar laun opinberra starfsmanna. Launahękkanir hjį hinu opinbera kalla į hękkun skatta ķ einhverju formi sem launžegar og fyrirtęki ķ einkageiranum borga į endanum.
Fyrirtęki velta auknum kostnaši sķnum aš einhverju eša öllu leyti śt ķ veršlagiš, en allir ķbśar landsins borga fyrir žaš. Žar aš auki borga žeir sem skulda verštryggš lįn drjśgt žar til višbótar vegna afleiddrar aukinnar veršbólgu.

Bregša veršur böndum į vitfirringu vķxlverkandi hękkun launa og veršlags eins og nś stefnir ķ. Ķslendingar hafa fengiš miklu meira en nóg af slķkum trakteiringum ķ marga įratugi - eša hvaš?


mbl.is 500 tonn af kjśklingi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ętlar launžegaforystan hamfaraleiš meš almenning?

Erfitt er aš skilja į hvaša vegferš forystufólk launžega er žegar žaš er aš teyma umbjóšendur sķna śt ķ foraš öfgakenndra vķxlhękkana launa og veršlags, sem er žrautreynd hamfaraleiš fyrir almenning um įratuga skeiš. Ekki sķst skuldara verštryggšra lįna, bęši heimili og fyrirtęki.

Ég get tekiš undir orš ašalhagfręšings Sešlabankans žar sem hann segir hiš augljósa um afleišingar innistęšulausra almennra ofur-kauphękkana, og launžegaforystan ętti aš skilja og veršur aš skilja og gaumgęfa. Hann segir:

„Žeir sem koma verst śt śr žessu eru žeir sem eru meš lįg laun vegna žess aš žeir verša fyrst­ir til žess aš missa vinn­una. Ég skil ekki hvaša hags­muni er veriš aš verja ķ žess­ari bar­įttu“.

Ekki er nema von aš spurt sé.

Žeir sem eru meš lįg "laun" eru žeir lęgst launušu sem hafa žó atvinnu, en ekki sķst žaš fólk sem er atvinnulaust eša į bótum eša félagsašstoš, öryrkjar og lķfeyrisžegar.
Žetta fólk veršur um leiš verst śti vegna beinna įhrifa hękkandi veršlags. Žeir sem žar aš auki skulda verštryggš lįn fį svo ķ "kaupbęti" neikvęšan "bónus" ķ formi stórhękkašs lįnskostnašar. Hvernig ķ ósköpunum fęri fyrir žessu fólki? Og hefur žaš nś erfitt ķ lķfsbarįttunni eins og er.
Atvinnulķfiš fęr sinn skerf af veršbólgunni ķ formi hęrri rekstrarkostnašar sem auk launahękkana veršur aš einhverju eša öllu leyti velt śt ķ veršlagiš. Žetta verkar žar aš auki hamlandi į atvinnuframboš. 

Žetta er gjöržekkt svišsmynd hérlendis af reynslunni af undangengnum veršbólguįratugum. Aš hįmenntaš og vel greint fólk ętli aš fara žessa vitfirringslegu leiš meš almenning og efnahagslķf er óskiljanlegt og nęr engri įtt.

Fólk ķ hópi samningsašila sannar ekki hęfni sķna meš óįbyrgri heift ķ skugga verkfallshótana sem leišir til žekktrar kollsteypu, heldur meš skynsemi sem stušlar aš višvarandi og vaxandi kaupmętti.


mbl.is „Hvaša hagsmuni er veriš aš verja?“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Borgiš! - eša ašrir munu hafa verra af!

Žaš er bókstaflega meingallaš kerfi sem heimilar fólki ķ kjarabarįttu sjįlfra sķn vegna aš leggja lķf annarra beinlķnis ķ hęttu viš žaš, eins og ķ žessum tilvikum varnarlausa sjśklinga sem ekki eru višsemjendur ķ kjaradeilu BHM viš rķkiš.

Žetta er ekkert annaš en gķslataka žar sem vopni er beint aš varnarlausum gķslunum og žeir jafnframt notašir sem mannlegir skildir.

Fólkinu, sem er fulltrśar samningsašila į žessum óvišeigandi vķgvelli, mun žó ekki sjįlfu blęša.

 


mbl.is Ekki hęgt aš tryggja öryggi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Óverštryggš lįn, vextir og virkur hśsaleigumarkašur

Žetta er "ódżr" umręša sem fram kemur ķ višhangandi frétt į mbl.is um samanburš į verštryggšum og óverštryggšum lįnum. Žar er sagt aš verštryggš lįn séu "dżrari" en óverštryggš lįn žegar įtt er viš aš greišslubyršin sé žyngri af óverštryggšum lįnum į fyrri hluta lįnstķmans aš gefnum forsendum um nęgilega hįa nafnvexti į hinum sķšar nefndu.

Žegar bśiš er aš bęta öllum veršbótum viš höfušstólinn į verštryggšu lįni og öllum vöxtum til višbótar og bera žaš saman viš vaxtabyrši af óverštryggšu lįni į öllum greišslutķmanum kemur annaš ķ ljós. Žetta sést betur ķ frétt ķ Morgunblašinu ķ dag, 14.2.2014 bls. 12, žar sem borin eru nokkur dęmi um verštryggš og óverštryggš lįn. Žar kemur fram aš heildargreišsla ("Samtals greitt") fyrir verštryggš lįn į lįnstķmanum er umtalsvert hęrri en fyrir óverštryggš lįn.

Hérlendis žurfa stjórnvöld aš vinda sér ķ žaš, og žó mörgum įrum fyrr hefši veriš, aš stušla aš virkum leigumarkaši fyrir hśsnęši. Hagstęšur hśsnęšisleigumarkašur er gott svar sem uppbyggilegur valkostur ķ staš kaupa į "eigin" hśsnęši vegna vaxtabyrši og kostnašar af lįnum. – Jafnframt žarf aš leggja af veršbólguhvetjandi hįvaxtastefnu Sešlabankans sem enn er viš haldiš žrįtt fyrir kirfilegt skipbrot hennar viš hruniš og afleišingar hennar hingaš til. Žar į bę er nś hótaš vaxtahękkunum į nżjan leik; Og hvaš gerist? Veršbólguvęntingar aukast samstundis og vaxtakostnašur ķ kjölfariš og śtkoman veršur meiri veršbólga! Samfara aflagningu verštryggingu neytendalįna žyrfti aš breyta um stefnu ķ Sešlabankanum žannig aš meginmarkmiš hans verši aš višhalda efnahagslegum og fjįrmįlalegum stöšugleika meš višunandi atvinnustigi ķ staš „veršbólgumarkmiša“.

Žeir sem hallmęla óverštryggšum lįnum og męra verštryggš lįn gefa sér gjarnan žį forsendu aš vextir į óverštryggšum lįnum myndu rjśka upp ķ hęstu hęšir til frambśšar og vaxtakostnašur óverštryggra lįna žvķ verša miklum mun hęrri en samanlögš įhrif af veršbólgu og vöxtum į verštryggšu lįnum.
Žetta er ekki raunsę forsenda ef allt er meš felldu. Eins og fylgjendur verštryggšra lįna (bankar og lįnveitendur og taglhnżtingar žeirra) hampa nś ķ fréttum horfist fólk ķ leit aš hśsnęši ķ augu viš tiltölulega žunga greišslubyrši af óverštryggšum lįnum meš hįum nafnvöxtum og sér žvķ strax hvort žaš geti stašiš undir henni eša ekki og tekur žar af leišandi (og vonandi) rétta įkvöršun ķ samręmi viš žaš, hver ķ sķnum ašstęšum. Verši verštryggšir fjįrmögnunarkostir af lagšir viš kaup į hśsnęši og sala į hśsnęši dręgist saman vegna óvišrįšanlegra vaxta, žį yrši ešlilegt svar lįnveitenda lękkun vaxta (sem stušlar jafnframt aš lękkandi veršbólgu); Fįi lögmįl frambošs og eftirspurnar aš njóta sķn óbjagaš. Virkur og hagstęšur hśsaleigumarkašur flżtir fyrir žvķ ferli.


mbl.is Greišslubyršin er of žung
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Lķfeyrissjóšakerfi og fjįrfestingar

Ķ pistli sķnum ķ dag, 8.2.2014, heldur Pįll Vilhjįlmsson žvķ fram aš lķfeyrissjóšir séu ķ gķslingu forstjóra stórfyrirtękja og fęrir fyrir žvķ sterk rök meš nęrtękum dęmum. Vitnar Pįll ķ žvķ sambandi ķ merkilega og umhugsunarverša grein Einars Sveinbjörnssonar stjórnarmanns ķ Söfnunarsjóši lķfeyristrygginga ķ Morgunblašinu ķ dag (Lķfeyrissjóširnir og N1, bls. 34) sem varar žar viš myndun „elķtulķfeyriskerfis“ fyrir hįlaunaša stjórnendur eins og dęmi er um hjį olķufélaginu N1 (sem įšur seldi vörur sķnar undir merkjum Esso).
Jafnframt įbendingum um hęttu į žvķlķkri og annars hįttar spillingu innan nśverandi lķfeyrissjóšakerfis bendir Pįll į aš breytinga į žvķ sé knżjandi žörf meš tilheyrandi lagabreytingum. Ég er sammįla įbendinum Pįls ķ žessa veru.

Nśverandi lķfeyrissjóšakerfi meš söfnunarsjóšum er komiš śt ķ algjörar ógöngur eftir įföll viš hruniš 2008 og nś oršiš innan gjaldeyrishaftanna žar sem fjįrfestingarmöguleikar sjóšanna takmarkast viš atvinnulķf og valkosti į Ķslandi. Gķfurlegt tap varš hjį lķfeyrissjóšum viš hruniš upp į mörg hunduš milljarša króna og ķ kjölfariš kom nśverandi įstand meš stórlega skertum įvöxtunarmöguleikum og óįsęttalegri fjįrfestingarįhęttu undir gjaldeyrishöftunum meš fyrirsjįanlega hörmulegum afleišingum fyrir lķfeyrissjóšina/spariféš og efnahagslķfiš ķ heild. Og, įfram er stórfé (12% eša meira af öllum launum) dęlt mįnašarlega ķ stśtfulla lķfeyrissjóšina! Žetta ętti aš vekja hugsandi fólk til umhugsunar. Spurningin er hvort nęgilega margir  žingmenn įtti sig į žessu.

Augljósasta leišin til skošunar śt śr žessum ógöngum er aš taka upp gegnumstreymiskerfi eins fljótt og verša mį, eins og tķškast ķ flestum löndum Evrópu/erlendis. Žar meš ętti jafnframt aš sparast óhemju rekstrarkostnašur sem nś fer ķ rekstur lķfeyrissjóšanna og ęvintżralega hį laun stjórnenda žeirra ķ staš žess aš gagnast launafólki beint; Aš ekki sé talaš um aš fjarlęgja žar meš möguleika į spillingu eins og žeirri sem Pįll og Einar benda į. 
Aš öšrum kosti til brįšabirgša hreinlega aš stöšva išgjaldagreišslur launafólks ķ lķfeyrissjóšakerfiš aš umtalsveršu leyti mešan gjaldeyrishöftin eru viš lżši, meš lögum. Žaš yrši jafnframt gott innlegg į launareikning og séreignarsparnašarreikninga fólks nśna.

Ķ pistli frį 2009 į žessari blogsķšu varpa ég fram spurningum um hvort lķfeyrissjóšsišgjöld launafólks įsamt mótframlagi launagreišenda séu skattlagning ķ reynd og fęri rök fyrir žvķ aš svo sé, ekki sķst žar sem launžegar hafa sjįlfir afar lķtiš um žaš aš segja hvernig fénu er variš og fį žaš ekki allt til baka aftur į ęvi sinni. Sķšar bęti ég svo viš athugasemdum um aš lķfeyrissjóširnir séu ķ reynd nokkurs konar fjįrfestingasjóšur rķkis og atvinnulķfs (Fjįrfestingasjóšur rķkis og atvinnulķfs kemur ķ ljós).

Žetta vekur spurninguna um aš hve miklu leyti sparnašur launžega ķ formi išgjalda til lķfeyrissjóša įsamt mótframlagi atvinnurekenda, alls 12% eša meira, sé ķ reynd „eign“ launžega eftir greišslu žeirra gjalda sem frįdrįttar frį launaśtborgun hverju sinni.
Žetta atriši er einn sterkur lišur raka fyrir upptöku gegnumstreymiskerfis ķ staš nśverandi uppsöfnunarkerfis ķ umsjį sérstakra lķfeyrissjóša. Sbr pistillinn 
Eru lķfeyrissjóšsišgjöld launafólks skattlagning ķ reynd?


mbl.is Kaupa Höfšatorg af Ķslandsbanka
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband