Fęrsluflokkur: Matur og drykkur

Matarvenjur mannkyns

Į hverju halda menn og sérfręšingar į žessu sviši aš börn og ungabörn hafi lifaš į įrdögum mannkyns og undangengnum įratugažśsundum? Serķós, kókópöffs eša nestle-barnamat, vķtamķnspillum og gerilsneyddum mjólkurvörum?!

Ętli žaš hafi ekki veriš žaš sem handbęrt var į hverjum staš og tķmaskeiši auk móšurmjólkunnar. Žaš „framleiddi“, įsamt nįttśru og erfšavali og félagslegum žįttum, bókstaflega žann mannslķkama sem viš höfum ķ dag. Hvernig vęri aš horfa betur til žessara og slķkra žįtta og draga af žvķ įlyktanir ķ staš žess aš einblķna einvöršungu į atriši ķ nįnustu fortķš nśverandi kynslóšar?


mbl.is Börnin mega aftur „borša allt“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Landbśnašur til landvinninga

Tilefni er til aš óska nżjum formanni Bęndasamtaka Ķslands, Sindra Sigurgeirssyni bónda ķ Bakkakoti Borgarfirši, velfarnašar ķ žvķ mikilvęga embętti.

Viš tekur žaš verkefni aš sżna fram į aš ķslenskar landbśnašarvörur standist ķslenskar og alžjóšlegar kröfur um gęši og uppruna og hafi sérstaka sérstöšu į alžjóšlegum markaši aš teknu tilliti til gęša og veršs žannig aš žęr séu žvķ samkeppnisfęrar į verši sem fęrir ķslenskum bęndum og efnahagslķfi arš og blóm ķ haga - og Ķslendingum og śtlendingum góšan mat į disk.


mbl.is Sindri formašur Bęndasamtakanna
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hverra hagsmuna gętir Matvęlastofnun ķ reynd?

Sś fįrįnlega spurning vaknar viš lestur frétta um aš Matvęlastofnun (MAST) hafi įkvešiš aš leyfa dreifingu skilgreinds išnašarsalts til matvęlaframleišslu, žį loks aš hśn įttaši sig į žvķ hvers kyns var eftir tilvist saltsins į markaši ķ um 13 įr frį žvķ įriš 1998, hverra hagsmuna stofnunin gętir fyrst og fremst ķ reynd: Kostnašar- og višskiptahagsmuna innflutningsašila umrędds salts og višskiptavina hans, eša neytenda.

Žar sem viš ęttum aš geta gert rįš fyrir žvķ aš viršulegir 80 starfsmenn stofnunarinnar kunni aš lesa og ęttu jafnframt aš geta skiliš aš umbśšamerkingin "Industrisalt" į dönsku žżšir išnašarsalt į ķslensku žį kemur eitthvaš annaš til meš leyfisveitingunni.

Aš stofnunin skuli, samkvęmt fréttum, hafa vķsvitandi leyft įframhaldandi dreifingu išnašarsaltsins ķ mat landsmanna ķ nóvember s.l. ķ bįga viš reglur žar um er stórfuršulegt mįl, hlišstętt og į viš um mįliš um of mikiš kadmķum ķ įburši sem upp kom fyrir nokkrum vikum žegar landsmenn voru fyrir löngu bśnir aš borša viškomandi matarafuršir meš blessun MAST. 

Semur stofnunin eigin vinnureglur viš hliš laga og reglugerša sem fara ķ bįga viš lögin eša er starfsfólkiš bśiš aš vera į frķvakt gagnvart žessum mįlaflokki undanfarin 13 įr og ekki gert eigin athuganir į innflutningnum?

Hęgt vęri aš įlykta aš annaš hvort séu višmišunarreglur um flokkun į išnašarsalti og matarsalti rangar (aš mati stofnunarinnar) og hśn žvķ fariš eftir aš sķnu mati į "réttum" višmišum, eša aš skilningur stjórnenda og starfsmanna stofnunarinnar į hlutverki sķnu sé rangur.
Sé hiš fyrrnefnda tilfelliš žarf aš endurskoša viškomandi lagasetningu um višmišunarmörk, en hitt stendur upp śr aš samkvęmt fréttum viršist MAST ekki hafa fariš eftir settum reglum - og ekki ķ fyrsta skipti.
Rįšherra, sem stofnunin heyrir undir, hlżtur aš įtta sig į žvķ aš eftirlitsstofnun sem veitir falskt öryggi er verri en engin.


mbl.is Stofnanir deila um salt
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Fyrirbyggjandi eftirlit eša eftir-lit žegar skašinn er skešur?

Žaš blasir aušvitaš viš hverjum heilvita manni aš svona eftirlit, eins og Matvęlastofnun į aš hafa meš höndum varšandi įburš, žarf aš vera fyrirbyggjandi; Enda er kvešiš į um žaš į verkefnalista stofnunarinnar, sbr. nešar.

Žaš er til lķtils aš taka sżni af įburši žegar hann er kominn ķ dreifingu į tśn ķ sveitum eša greina sżni eftir į žegar įburšurinn er kominn į tśn og jafnvel bśiš aš slįtra og éta bśfénaš sem įt grasiš og heyiš af viškomandi tśnum og fólk bśiš aš neyta meintra eiturefna ķ kjötafuršunum.

Sżni žarf aš taka og greina įšur en įburšurinn fer ķ dreifingu, alveg eins og hįttar til um greiningu og athugun lyfja fyrir menn og dżr hjį Lyfjastofnun įšur en lyfin fį markašsleyfi og fara ķ sölu hérlendis.

Ekki ętti aš vera erfišara aš hafa eftirlit meš innflutningi į įburši heldur en kjötvörum, nema sķšur sé!

Žaš sem mašur spyr sig um er hvort žetta meinta ašgeršaleysi, um aš stöšva ekki sölu og notkun hins meinta eitraša įburšar og žagnar um mįliš ķ kjölfariš samkvęmt fréttum ķ dag, sé um aš kenna einhverjum mistökum hjį Matvęlastofnun, og hverjum žį, eša skorti į laga- og regluramma žar aš lśtandi. Hefur stofnuninni ekki tekist aš uppfylla öll gildi sķn af einhverjum įstęšum, t.d. "įrvekni", sem er tilgreint žar efst į lista?
Skortir e.t.v. lķka eftirlit meš eftirlitsstofnuninni?

Į vefsetri MAST segir um hlutverk stofnunarinnar:

"Matvęlastofnun sinnir stjórnsżslu, eftirliti, fręšslu og žjónustu viš sjįvarśtveg, landbśnaš, fyrirtęki og neytendur ķ žeim tilgangi aš stušla aš heilbrigši og velferš dżra, heilbrigši plantna og öryggi, heilnęmi og gęšum matvęla."

Um verkefni MAST segir žar ennfremur:

"MAST vinnur aš matvęlalöggjöf ķ samvinnu viš rįšuneytiš og į žetta viš um löggjöf ķ allri fęšukešjunni, ž.e. frį heilbrigši og velferš dżra, ž.m.t. sjįvarafurša, plöntuheilbrigši, fóšri, vinnslu og dreifingu og žar til matur er borinn į borš neytenda. Stofnunin fer meš eftirlit meš frumframleišslu bśfjįrafurša, slįturhśsum og kjötvinnslum sem žeim tengjast, eftirlit meš sjįvarafuršum og allt inn- og śtflutningseftirlit meš matvęlum. MAST fer einnig meš yfirumsjón meš matvęlaeftirliti į vegum heilbrigšiseftirlits sveitarfélaga og eftirlit meš störfum dżralękna sem veita almenna dżralęknažjónustu. Einnig fer stofnunin meš fóšureftirlit og önnur verkefni eins og sjį mį į eftirfarandi lista yfir helstu verkefni MAST".


mbl.is Hagsmunir bęnda og neytenda ķ hśfi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hver er tilgangurinn meš eftirliti Matvęlastofnunar?

Žau atriši sem koma fram ķ fréttinni sem rök Matvęlastofnunar fyrir žvķ aš stöšva ekki dreifingu įburšar sem talinn er skašlegur heilsu manna og jafnvel krabbameinsvaldandi eru žvķlķk steypa aš furšu sętir.

Rökleysan ķ śtskżringum MAST fyrir žvķ aš stöšva ekki dreifingu įburšarins er yfiržyrmandi:
Svona mengun ķ įburši "hefši ekki gerst įšur" hjį viškomandi innflytjanda, og aš ķ kjölfar gossins ķ Grķmsvötnum "hefši ekki žótt įbętandi aš valda frekari erfišleikum og hugsanlegum įburšarskorti"!

Felst eftirlit MAST ķ einhverju öšru en aš verja heilsu og hagsmuni neytenda, eša į sjónvarpsfrétt RŚV ķ kvöld 3.1.2012 um krabbameinsvaldandi efni ķ įburšinum ekki viš rök aš styšjast?


mbl.is MAST upplżsti ekki um mengun
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Mikilvęgi ķslensks landbśnašar

Į sama tķma og žaš blasir viš aš mannkyn skortir mat į tķmum žverrandi aušlinda žį tala sumir fręšimenn og ašrir gegn hagsmunum ķslensks landbśnašar meš žvķ aš tala hįstöfum fyrir óheftum innflutningi landbśnašarmatvęla; Uppįtęki er myndi rśsta ķslenskum landbśnaši til skamms tķma litiš.

Ķ ljósi heilbrigšrar skynsemi og sterkra vķsbendinga eins og žeirra er fram koma ķ mešfylgjandi frétt hlżtur slķk žröngsżni talsmanna óhefts innflutnings landbśnašarafurša aš teljast furšu sęta.
Žaš er eins og žeir gefi sér žį forsendu aš ętķš yrši hęgt aš fį nęgjanlegar og jafn góšar matvörur eftir hendinni erlendis frį. Žaš er af og frį!

Žaš veršur žvert į móti "barist" um góšar matvörur ķ nįinni framtķš. Hvers lags oršręša er žaš žį hjį fólki sem gefur sér frįleitar forsendur til rökstušnings vęntingum sķnum um skammtķmaįvinning ķ formi lęgra veršs į matvörum erlendis frį? Hvaša įstęšur og hagsmunir liggja žar aš baki?

Ķ ljósi mikilla veršhękkana į matvęlum į heimsmarkaši og yfirgnęfandi lķkum į vaxandi eftirspurn eftir góšum ómengušum mat viš vistvęnar ašstęšur ętti Žvert į móti aš leggja įherslu į aš efla ķslenskan landbśnaš sem mest og best meš bęttri landnżtingu til matvęlaframleišslu og renna žar meš styrkum stošum undir framleišslu innanlands til eflingar į žjóšarhag.

Hagstęšara vęri aš bretta upp ermar viš žaš og tilsvarandi verkefni sem liggja fyrir fótum okkar heldur en aš lįta fękkandi vinnandi hendur og hausa vinna fyrir afuršasnaušum og nišurdrepandi atvinnuleysisbótum.


mbl.is Mannkyniš sprengir skuldažak nįttśrunnar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Skima frekar eftir reykingum

Ég er ekki frį žvķ aš fyrr ętti aš rįšast meš harkalegum hętti gegn reykingum fólks heldur en eyša fjįrmunum ķ svona skimun sem vķsbendingar eru um aš ekki gagnast sem skyldi, nema žeim sem selja slķka žjónustu.

Bęši er žörf į sterkum įróšri og upplżsingamišlun gegn reykingum og öflugu forvarnarstarfi gegn žvķ aš börn, unglingar og ašrir hefji reykingar. Fremur bęri žvķ aš skima eftir žvķ hvar reykingar eru stundašar og bregšast viš meš višeigandi hętti.

Reykingar eru almennasti sjśkdómsvaldur sem um getur, enda ekki nema von žar sem ķ tóbaki finnast į fjórša žśsund eša um 4000 eiturefni. Um 4000!

Ef fólk hugsar sig vandlega um žį ętti žaš aš svara eftirfarandi spurningu, hver fyrir sig:

"Vil ég anda aš mér banvęnum og hęgdrepandi eiturefnum af fśsum og frjįlsum vilja, oft į dag?" Eiturefnum, sem eru einn helsti sjśkdómsvaki af hvers kyns tagi, svo sem lungnasjśkdóma, blóš- og ęšasjśkdóma, taugasjśkdóma, gešröskunarsjśkdóma, krabbameins og margra fleiri sjśkdóma. - Hvaš getur žś nefnt til višbótar? - Aš ekki sé minnst į kostnašinn og lķfshęttulega mengunina fyrir ašra en bara sjįlfan reykjandann.

Einn óbeinn "kostur" viš reykingar eru žó sį aš hann styrkir framleišendur og seljendur tóbaks fjįrhagslega. Vęri samt žeirri fjįrhagsašstoš ekki betur variš til góšgeršarsamtaka, eša bara fjölskyldunnar sjįlfrar. Ekki veitir henni og "nįunganum" ķ samfélaginu af stušningi. Tóbaksframleišendur eiga nś žegar digra sjóši eftir dyggan stušning fórnarlamba sinna, reykingažręlanna og -fiktaranna, lķfs og lišinna gegnum įrin.

Žvķ hefur veriš haldiš fram aš helsta og öflugasta og almennasta atrišiš til žess aš skera nišur kostnaš ķ heilbrigšiskerfi lands til lengri tķma litiš sé aš stemma stigu viš reykingum fólks og stušla aš minnkun žeirra. Ķ kjölfariš minnkar afleiddur kostnašur vegna hvers kyns krankleika fólks af völdum reykinga.
Žeim fjįrmunum sem žannig sparast vęri betur variš til annarra hluta, t.d. lękninga og mešferšar į "óumbešnum" sjśkdómum og öšrum aškallandi heilsufars- og žjónustumįlum.


mbl.is Skimun fyrir blöšruhįlskrabba sętir gagnrżni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband