Fęrsluflokkur: Menntun og skóli

Menntunarstefna og atvinnulķf

Mikiš ósamręmi er milli menntunarstefnu og/eša įherslna ķ annars vegar framboši į menntunarleišum og tilsvarandi eftirspurn og hins vegar žróun į atvinnumöguleikum eftir starfstegundum.
Aragrśa af fólki er hleypt inn į alls konar nįmsbrautir į hįskólastigi žar sem ašeins brot af fjölda śtskrifašra nemenda mun fį störf viš hęfi, ž.e. žeirra sem ekki munu detta śt śr nįmi sökum vangetu, įhugaleysis eša annars; Meš tilheyrandi sóun kostnašar bęši ķ skólakerfinu sökum brottfalls nemenda og hjį viškomandi einstaklingum eftir nįmskostnaš sem nżtist sķšan ekki til viškomandi starfa.

Yfirvöld menntamįla hafa stašiš sig illa ķ žvķ aš kortleggja vęnta žörf atvinnulķfsins, m.a. meš hlišsjón af stefnu hins opinbera ķ atvinnuuppbyggingu, fyrir hinar żmsu tegundir starfa og ašlaga framboš į menntun, nįmstegundir og fjölda einstaklinga, meš hlišsjón af žvķ.
Hér er žörf į raunsęrri og hagkvęmri menntunarstefnu žar sem einstaklingar eru leiddir eins og mögulegt er eftir hęfni žeirra og įhuga inn į rétta braut ķ nįms- og starfsvali eins snemma ķ skólakerfinu og unnt er.

Til hvers er veriš aš mennta ótölulegan fjölda einstaklinga į einhverju sviši žar sem vitaš er aš ašeins brot af žeim fęr störf į žvķ sviši aš nįmi loknu? Vęri žeim fjįrmunum ekki betur variš ķ t.d. uppbyggingu heilbrigšiskerfisins meš samkeppnishęfum launum fyrir heilbrigšisstarfsfólk, hvert į sķnu sviši?


mbl.is Hįskólamenntun lķkist stśdentsprófi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Geta sumir fréttamenn ekki lesiš sér til skilnings?

Žaš er sżnist mér oršin įleitin og grafalvarleg spurning hvort sumir fréttamenn geti ekki lesiš sér til skilnings; Aš žaš sé ekki bara bundiš viš 15 įra aldur grunnskóladrengja. Mašur fer aš hafa įhyggjur śt af žessu; Ég verš nś aš segja žaš, ķ ljósi meštengdrar fréttar og fréttaskżringa.

Žarf aš auka yndislestur og/eša taka upp lestrarkennslu ķ nįmi fjölmišlafręšinga?


mbl.is Fullyrti ekki aš hegšun fólks breyttist
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Villulausar fréttir į mbl.is

Greinilegt er aš umręddur veršlaunahafi ķ prófarkalestri og prófarkalesari į Morgunblašinu er ekki mikiš nżttur sem slķkur, ef nokkuš, viš birtingu frétta į mbl.is.

Mér finnst aš rekstrarašilar Morgunblašsins ęttu aš sjį sóma sinn ķ žvķ aš fréttapistlar į mbl.is séu vel prófarkalesnir, bęši meš tilliti mįlvillna og stafsetningar. Eša žį aš hafa fréttaritara viš žessi störf sem jafnframt eru vel aš sér ķ ķslenskri réttritun og sem mega vera aš žvķ aš yfirlesa eigin skrif įšur en žau eru birt į vefnum.

Žar sem mbl.is er einn mest lesni fréttamišillinn į netinu af žeim sem enn hafa lestrarkunnįttu og nennu til žess aš glugga ķ fréttir žar žį skiptir žaš miklu mįli aš žar sé vel vandaš til verka. "Žaš lęra börnin sem fyrir žeim er haft", segir mįltękiš, en žaš į nįttśrulega viš um "börn" į öllum aldri.
Žaš er ömurlegt ef mbl.is elur į og styrkir rangritun hjį žeim sem ekki eru nęgilega vel aš sér ķ ķslenskri réttritun fyrir.


mbl.is Villulaus prófarkalesari
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Losun mannafls

Žaš sem felst ķ žessum hugmyndum um styttingu skólatķmans um allt aš tvö įr er m.a. losun tveggja heilla įrganga af fęru vinnuafli śt į vinnumarkašinn, e.t.v. um įtta žśsund manns. Žessi fjöldi kęmi um sķšir aukalega inn į vinnumarkašinn tilsvarandi fyrr innan styttra nįmstķmakerfis en nś er.

Žar til višbótar kemur svo umtalsveršur hluti žess kennarafjölda sem nś er ķ fullri kennslu en myndi losna um viš styttri nįmstķma į grunnskóla- og framhaldsskólastigi.

Spurningin er hvaš gera į viš allan žennan mannafla žegar žar aš kęmi ef ekki hefur žį tekist aš skapa (višeigandi) störf fyrir fólkiš.
Einnig hefur skólafólk į framhaldsskólaaldri og jafnvel yngri en žaš notaš sumartķmann til aš afla sér tekna til aš fjįrmagna nįm sitt aš hluta. Verši įrlegur nįmstķmi lengdur žannig aš sumarfrķ nemenda (og kennara) verši ekki lengra en nokkrar vikur, hvernig į žį aš bregšast viš tekjumissi nemenda?
Verša žeir efnaminni žar meš śtilokašir frį nįmi?
Eša, veršur tekiš upp hnitmišašra įfangakerfi į framhaldsskólastigi žar sem nemendur geta tekiš sér hlé frį nįmi eftir atvikum žótt virkur nįmstķmi hvers og eins verši styttri en nś er?

Hvaš yrši um žį sem ekki fengju vinnu eftir aš nįmstķminn hefur veriš styttur, sökum offrambošs į vinnuafli? Ef sś staša kemur upp vęri berlega komiš ķ ljós aš nśverandi "langa" nįmstķmakerfi felur ķ sér duliš atvinnuleysi. Žį mį velta vöngum yfir žvķ hvort betra sé aš hafa unga fólkiš ķ skóla meš öllum žeim beina kostnaši sem skólakerfiš felur ķ sér eša hafa žaš į atvinnuleysisbótum ella.

Žessa og fjölmarga ašra žętti, ekki sķst félagslega, žarf aš skoša og kortleggja vandlega įšur en hlaupiš er ķ aš stytta nįmstķma nemenda į grunn- og framhaldsskólastigi.

Žį žarf ekki sķšur aš endurskipuleggja nįmsframbošiš og innihald nįmsins į hverri nįmsbraut meš tilliti til starfsvals hvers og eins eftir getu hans og įhuga sem og ešlilegri žörf atvinnulķfs og samfélags fyrir mismunandi žekkingu og fęrni. Ef til vill vęri nęrtękast og réttast aš byrja į aš skoša žessa žętti fyrst.


mbl.is Vill śtskrifa stśdenta 18 įra
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bifröst į skżi minninganna

Alltaf er jafn hressandi aš sjį žessa mynd af Bifröst sem hefur veriš tekin įšur en hryllilega spanskgręnuklessu-steinkassabyggingin var reist fyrir framan gamla skólann og śtsżniš žar meš tekiš frį honum og umhverfinu sem hér sést ķ forgrunni rśstaš. Sömuleišis hvarf gamla heimsżnin aš Bifröst meš žessa fallegu byggingu ķ forgrunni žegar ekiš er upp Noršurįrdalinn įleišis žangaš. Žaš var ekki einu sinni reynt aš hafa nżbyggingarómyndina ķ sama eša svipušum stķl og žį gömlu t.d. meš hallandi žaki og sömu litum. Žaš er nś svo.

En, til fyrirmyndar er hjį nśverandi stjórnendum skólans aš leitast viš aš minnka sóun į pappķr og bleki. Mętti ég svo minna į aš e.t.v. nżtist MS Office 365 OneNote-kerfiš til vistunar og flokkunar į "śtprentunum" ķ staš žess aš prenta skjöl og töflur śr Office į pappķr; Og vista minnisatriši į SkyDrive, į "Skżi minninganna".

 


mbl.is Prenta 75 žśsund fęrri blašsķšur
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Sannfęring į fölskum forsendum

Fašir og móšir myrša tįningsdóttur sķna meš köldu blóši į hryllilegan og hęgvirkan hįtt fyrir žęr "sakir" aš hafa "gjóaš augunum į unglingspilt". Žetta gera žau aš žvķ er viršist vegna trśarsannfęringar sinnar sem žeim hefur veriš innrętt ķ krafti trśarbragša og į vegum viškomandi fręšara og trśarleištoga. Firringin kórónast sķšan meš žvķ aš guši er kennt um glępinn, meš žvķ aš halda žvķ fram aš  hann hafi viljaš aš žau drępu barn sitt! - Hvķlķk rökleysa!

Žetta er ógešfellt dęmi um žaš er trśarbrögš "verša ill", eins og trśarbragšafręšingurinn Charles Kimball prófessor fjallar um į skilmerkilegan hįtt ķ bók sinni When Religion Becomes Evil: Five Warning Signs (HarperSanFrancisco 2002), m.a. um blinda hlżšni eins og hér um ręšir. Trśarleištogar bera  hér žunga įbyrgš vegna žess aš žaš eru žeir sem réttlęta og višhalda žeirri tślkun sem mešal annars er iškuš į žennan haršneskjulega hįtt.

Žessi blinda trśariškun fyrirfinnst žó ekki ašeins ķ löndum eins og žvķ sem sagt er frį hér ķ vištengdri frétt.
Hśn er lķka til stašar ķ żmsum sértrśarsöfnušum į Vesturlöndum og ekki sķšur ķ hópum sem berjast fyrir einhverjum mįlefnum į veraldlegu sviši ķ krafti sannfęringar sem žeir hafa vištekiš og gert aš sķnum. Sem betur fer er žó ekki algengt aš slķk iškun leiši til morša.
Nęrtękt dęmi af žvķ tagi er svokölluš "Tebošshreyfing" ķ Bandarķkjunum. Frį henni, barįttumįlum hennar, starfsašferšum og bakhjörlum var greint ķ athyglisveršum og sjokkerandi heimildaržętti, "The Billionaires' Tea Party", sem sżndur var ķ Sjónvarpinu/RŚV 31.10.2012. Žetta er kallaš grasrótarhreyfing žar sem "venjulegt" fólk śr hópi almennings lętur sannfęrast af pólitķskum markmišum undir merkjum frelsis sem ķ reynd eru andstęš velferš sama almennings en gagnast stórum fjölžjóšlegum fyrirtękjum sem fjįrmagna m.a. öflugar auglżsingaherferšir hreyfingarinnar. Dęmi um žaš er barįtta hreyfingarinnar gegn višleitni nśverandi forseta landsins um umbętur til handa almenningi į sviši sjśkratrygginga.

Žetta eru allt dęmi um žaš er einstaklingar lįta af hendi sjįlfstęši sitt og/eša undirgangast kśgun og žöggun viš skošanamyndun um mikilvęg mįlefni og gera sannfęringu og/eša boš annarra aš sinni sannfęringu.
Žetta gerist žó oft og  išulega "ķ góšri trś" og vegna žeirrar grunnhyggni og leti eša tķmaskorts aš hafa ekki fyrir žvķ aš afla sér upplżsinga og žekkingar um viškomandi mįlefni til aš taka sķšan afstöšu į gagnrżnan hįtt og į eigin forsendum og ķ samręmi viš leišsögn eigin samvisku. Ķ versta falli veršur persónuleg sannfęring žį mótuš į fölskum forsendum.


mbl.is Segir morš į dóttur „vilja gušs“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

"Paradķs į Jöršu"

Ekki er aš undra įsókn ķ nįmsdvöl aš Bifröst. Žar er aušvelt aš stilla saman žį žrjį žętti sem ég tel stušla hvaš mest aš góšum nįmsįrangri:

1) Nįmsaga meš tilhlżšilegri örvun og hvatningu
2) lķkamlega hreyfingu (ekki sķst utanhśss) og
3) mannleg samskipti svo sem ķ félagslķfi og samstarfi ķ nęrsamfélaginu.

Žegar žetta žrennt fer saman ķ žeirri gleši, įnęgju og sjįlfseflingu sem kemur til viš žetta aš Bifröst kemur undursamlegur įrangur ķ ljós žannig aš nemandinn veršur sem nż manneskja.
Komist hann į žetta stig mun hann  minnast nįmsdvalar sinnar aš Bifröst sem upplifunar į nokkurs konar "paradķs į Jörš". Ef ekki vegna žessa og annars, žį vegna umhverfisins.

Svo męlist hollvini.


mbl.is Mikil gróska ķ starfi Bifrastar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Įherslužrenning fyrir įrangursrķkt nįm

Mķn reynsla er sś aš žegar žrenns konar įherslur fara saman ķ góšu og višeigandi jafnvęgi viš nįm žį er įrangurinn vķs ķ samręmi viš žaš. Žessi žarfa "žrenning" er eftirfarandi:

Agi og višvarandi gott skipulag viš nįmsvinnuna, góš og skemmtileg hreyfing og śtivist žar sem reynt er į lķkamann og honum jafnframt viš haldiš meš hollu mataręši, og žįtttaka ķ góšu og skemmtilegu félagslķfi af einhverju tagi ķ nįnu og samstiga nęrsamfélagi. Žegar öllum žessum žįttum er sinnt ķ góšu og "heišarlegu" jafnvęgi, daglega og vikulega, verša žeir allir skemmtilegir og tilhlökkun aš koma aš nęsta žętti hverju sinni til skiptis. Žį veršur nįmiš ekki leišinlegt og žreytandi.

Forsendur fyrir žessari įherslužrenningu til įrangursrķks nįms og innihaldsrķks lķfs mešan į nįmi stendur eru rķkulega til stašar aš Bifröst ķ Borgarfirši. Öfundsvert er aš stunda nįm žar.


mbl.is Margir vilja nema į Bifröst
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Upplżsing hįskólakennara

Ég hef įšur ķ spurn eftir umręšu hįskólakennara og viškomandi embęttismanna ķ bloggi og dagblöšum, um t.d. efnahagsmįl landsins, velt fyrir mér hvort žögn žeirra um slķk mįl stafi af hręšslu žeirra viš aš tjį sig į opinberum vettvangi af einhverjum įstęšum. Žaš er afleit staša. Svona į standandi fęti koma mér einungis tveir hįskólaprófessorar ķ hug sem hafa veriš įberandi og duglegir viš aš višra skošanir sķnar um landsmįlin į opinberum ritvangi, hvor meš sķna hugmyndafręši og tślkanir aš vopni. Hvaš eru allir hinir aš hugsa?!

Almenningur į žaš skiliš aš t.d. hįskólakennarar og ekki sķst fólk meš doktorsgrįšu marki sér tķma til aš rita į skiljanlegu mįli į grunni menntunar sinnar um mįl sem eru ofarlega į baugi hverju sinni og leitist meš žvķ aš varpa fręšilegu ljósi į umręšuna og vega og meta hina margvķslegu fleti sem išulega eru į hverju mįli į grundvelli fręša sinna.

Ég óska Bryndķsi Hlöšversdóttur, hinum nżja rektor Hįskólans į Bifröst, til hamingu og farsęldar ķ brautryšjandi starfi. Hśn viršist samkvęmt mešfylgjandi frétt drepa tilhlżšilega į žetta mikilvęga atriši ķ innsetningarręšu sinni og eru slķk hvatningarorš skólayfirvalda meš svo įberandi hętti löngu tķmabęr. Hśn setur hér gott fordęmi fyrir kollega sķna.

Ķ žessu sambandi vil ég minna "žögula" hįskóladoktora og -kennara į grundvallarrit um rétt opinberra starfsmanna til aš tjį sig sem sérfręšingar utan starfs sķns, ž.e. ekki sem embęttismenn, heldur sem einstaklingar. Žaš er ritgeršin "Svar viš spurningunni: Hvaš er upplżsing?" eftir Immanuel Kant (1724-1804), sem hann samdi ķ einveldisrķkinu Prśsslandi 1784. Ritiš er til į ķslensku og var birt ķ Skķrni nr. 167, 1993, s. 379-386. Kant segir žar ķ upphafi greinar sinnar:

"Upplżsing er lausn mannsins śr višjum žess ósjįlfręšis sem hann į sjįlfur sök į. Ósjįlfręši er vanhęfni mannsins til aš nota eigiš rökvit įn handleišslu annarra. Mašurinn į sjįlfur sök į žessu ósjįlfręši žegar orsökin er ekki skortur į hyggjuviti heldur vöntun į einurš og hugrekki til aš nota hyggjuvit sitt įn handleišslu annarra. Einkunnarorš upplżsingarinnar eru žvķ "Sapere aude!", hafšu hugrekki til aš nota žitt eigiš hyggjuvit!".

Takiš žvķ til mįls góšir heilar! Žiš hafiš fullan rétt į žvķ og eigiš ekki aš žurfa aš óttast einhverjar refsingar af yfirmönnum.
Hvaš segiš žiš um t.d. kosti og galla ašildar Ķslands aš ESB, samstarfiš viš Alžjóšagjaldeyrissjóšinn, og forsendur fyrir nżjum įherslum ķ menntunar- og atvinnumįlum, og orku- og aušlindamįlum Ķslands svo fįein mikilvęg umręšusviš séu nefnd? Hverjar eru lķklegar afleišingar mismunandi valkosta į žessum svišum?


mbl.is Hįskólafólk óttist ekki aš tjį sig
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Segullinn aš Bifröst

Bifrestingar, nśverandi, fyrrverandi og veršandi: Til hamingju meš nżjan rektor. Allar góšar óskir ķ hiš gamla og viršulega hlaš Bifrastar um jįkvęšan įrangur viš uppbyggingarstarfiš sem framundan er.

Žaš er hins vegar hörmulegt aš hin gamla og fagra götumynd Bifrastar sem blasir viš į mešfylgjandi mynd fréttarinnar skyldi aš miklu leyti hafa veriš eyšilögš meš žeim kassalaga hśsablokkum sem reistar voru illu heilli žvert fyrir framan gamla skólahśsiš. Žaš lķtur žó alltaf śt eins og nżtt ķ glęsileik sķnum innan um žį fįu birkirunna sem eftir standa ķ kring. Žaš ber af eins og gull; enda var ęvigull fólgiš ķ nįmsdvöl žar.

Algjörlega naušsynlegt er aš bęta śr žvķ sem hęgt er śr žvķ sem komiš er varšandi hina nżju götumynd skólans. Gamla götumyndin er nįnast horfin į žessum staš nema žétt upp viš skólahśsiš og ķ ępandi stķlbroti standa nś tvęr 2ja hęša L-laga ķbśšablokkir žar sem hinir stoltu runnar standa į myndinni og girša gamla skólahśsiš af eins og virkisveggir. Ķ staš gręnna birkirunna ķ nįttśrulegum forgrunni skólahśssins blasa nś viš tveir hśsakassar meš neon-gręna spanskgręnutauma lekandi nišur veggi (žaš hefur e.t.v. veriš "snilldarhugmynd" arkitektanna meš žvķ aš hafa mįlmfleka į veggjum). 
Ganga žarf sómasamlega frį ķ kringum nżju blokkirnar, en aškoman er enn hryllilega frįhrindandi. Fjarlęgja žarf drasl sem žar er enn aš finna gestum og ķbśum til ama, ganga frį jaršveginum umhverfis og móta tilhlżšilega og planta gróšri eins og lķflegum og bśstnum birkirunnum ķ stašinn. Lķfga umhverfiš!
Gera žarf aškomuna sem mest ašlašandi žrįtt fyrir žann skaša sem oršinn er og reyna aš lįgmarka hann sem mest aš žessu leyti.

Ég fullyrši aš gamla og magnaša götumyndin aš Bifröst sem blasti viš langt aš er keyrt var upp Noršurįrdalinn og opinberašist ķ skrśša sķnum er nęr dró įtti drjśgan žįtt ķ žvķ aš laša nemendur aš skólanum, aš žeim töfrum sem žar voru fólgnir į stašnum og ķ žvķ samfélagi nemenda og starfsfólks sem žar vann hverju sinni. Dvöl į stašnum ķ nęrsamfélaginu žar var yndislegt dęmi um "paradķs į jörš", sem žeir skildu best er žaš upplifšu; ef til vill žeir einir! Sį skilningur kom ekki sķst eftirį. Nįmsdvöl žarna var einstök gęfa žeirra er hennar nutu og lagši grunninn aš svo mörgu ķ lķfinu.
Svo getur enn oršiš!

Ef nżjum skólayfirvöldum tekst aš laga žessi atriši og stušla aš öšru leyti aš žvķ aš endurvekja töfra stašarins og dvalar žar getur hann aftur oršiš sį segull sem hann var. Žį verša umsękjendur um nįmsvist ķ stašarnįmi aftur fleiri en hęgt veršur aš taka į móti.


mbl.is Bryndķs veršur rektor
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband